#

همه چیز درباره مسجد کبود تبریز | ارژنگ24

همه چیز درباره مسجد کبود تبریز | ارژنگ24

همه چیز درباره مسجد کبود تبریز | ارژنگ24
مسجد کبود تبریز جاذبه ای است که در سفر به شهر تبریز نمی توان از دیدنش چشم پوشید؛ دیدن یک عکس از مسجد کبود تبریز کافیست تا وسوسه دیدن کاشی کاری های لاجوردی این بنا را به جان تان بیندازد. در ادامه می خواهیم در مورد معماری و تزیینات مسجد کبود تبریز برای تان بگوییم تا این شاهکار تاریخی را بیشتر بشناسید. در نهایت آدرس، هزینه و ساعت بازدید مسجد کبود تبریز را هم به شما می دهیم تا برای بازدید از آن برنامه ریزی کنید.
آشنایی با مسجد کبود
در دوره ترکمانان قراقویونلو و قرن نهم هجری قمری بود که یکی از امرا به نام ابوالمظفر سلطان جهان شاه، دستور ساخت مسجدی را در شهر تبریز داد؛ مسجدی که بعدها ناملایمات زیادی از روزگار دید، زخم هایی بر تنش افتاد و تخریب شد؛ اما باز هم سرپا ماند. این روزها نامش مسجد کبود است که در میان هموطنان آذری زبان با نام گوی مچید (Göy Məscid) شناخته می شود و به نام های دیگری همچون مسجد آبی، عمارت مظفریه و مسجد جهانشاه نیز شهرت دارد.

مسجد کبود یکی از نمونه های برجسته معماری اسلامی تبریز است و به دلیل کاشی کاری های لاجوردی در داخل و خارج بنا به عنوان "فیروزه جهان اسلام" شهرت دارد. در این میان چون اروپایی ها آبی لاجوردی را با نام آبی ایرانی می شناسند، عنوان مسجد آبی را به این بنا داده اند. به جز ایران، ترکیه، افغانستان و ارمنستان هم مساجد آبی دارند؛ اما در مسجد کبود بیش از هر مسجد دیگری کاشی لاجوردی به کار رفته است. معماری آجری، وجود خطوط اسلیمی، کاشی های مزین به طلا، نقوش و تزئینات برجسته و کتیبه هایی به خط کوفی و ثلث در سردر بنا از دیگر زیبایی های این بنای دیدنی به شمار می روند.

مسجد کبود

این مسجد تنها بخشی از مجموعه ای با نام مظفریه بود که شامل بناهای دیگری مانند مدرسه، خانقاه، کتابخانه، قرائت خانه، حوضخانه و ... می شد؛ اما امروزه از این مجموعه به غیر از مسجد کبود سازه دیگری باقی نمانده است. قرار گرفتن اين مسجد در قلب شهر تبریز و همجواری آن با جاده ابریشم نیز بر اهمیت آن می افزود. در نهایت بعد از روزهای بسیار از دوران شکوه این بنای تاریخی و ارزشمند، امروزه تنها بخش هایی از آن بر جای مانده است.

در باب اهمیت این بنا همین بس که بدانید نادرمیرزا قاجار، از نویسندگان و تاریخ‌نگاران نامدار دوره قاجار درباره آن نوشته است:

«روزگار بگذرد که چشم روزگار چنین بنایی را نخواهد دید»

تاریخچه مسجد کبود
در قرن نهم هجری قمری، ترکمانان قراقویونلو، در آذربایجان صاحب قدرت بودند. در این دوران، فرمانروای این سلسله به نام ابوالمظفر جهانشاه بن قره يوسف، معروف به جهانشاه، تصمیم به ساخت مسجدی در پایتخت خود یعنی شهر تبریز گرفت. او در نهایت مجموعه ای به نام مظفریه ساخت که مسجد کبود، کتابخانه، کاروانسرا، حمام و ... را در برمی گرفت. می گویند همسر جهانشاه، جان بيگم خاتون یا به گفته برخی دیگر دخترش، صالحه خانم ناظر ساخت این بنا بودند. البته در برخی منابع از فردی به اسم عزالدین بن ملک قاپوچی به عنوان ناظر ساخت نام برده اند.

مسجد کبود

آن گونه که کتیبه سردر مسجد نشان می دهد اتمام ساخت بنا در سال 845 خورشیدی بوده؛ البته این تاریخ به سال اتمام کاشی کاری ها اشاره می کند و احتمالا ساخت بنای مسجد، چند سال پیش از این تاریخ پایان یافته است. گفته می شود این مسجد زیبا در دوران رونق خود، مسجدی کاملا تشریفاتی و افتخاری به حساب می آمد و بر پایه فلسفه و تفکرات پیچیده ای بنا شده بود. برخی بر این باورند که مسجد کبود تبریز را می توان با مسجد گوهرشاه مشهد مقایسه کرد؛ چرا که هر دو در یک دوره تاریخی بنا شده اند.

در سال 1158 خورشیدی زلزله ای رخ داد و همه بناهای مجموعه سلطنتی مظفریه از میان رفت و چیزی کمتر از 20 درصد مسجد باقی ماند. بر اثر این زلزله، گنبدهای مسجد فروریخت و ساختمان آن دچار آسیب جدی شد. با وجود ثبت ملی بنا در ۱۵ دی ۱۳۱۰، این مسجد تا بیش از 150 سال پس از زلزله، ویرانه ای بیش نبود تا اینکه در سال 1318 در دوره پهلوی اول و همزمان با تشکیل انجمن حفاظت از آثار تاریخی ایران، قدم هایی برای مرمت آن برداشته شد و حفاظت و بازسازی بخش های سالم تر، شامل طاق ها و پایه ها مورد توجه قرار گرفت. دیواری که امروزه در مسجد می بینید، بین سال های 1338 تا 1343 ساخته شده و گنبد اصلی و گنبد کوچک نیز با طرح و نظارت استاد رضا معماران، بین سال های 1352 تا 1354 بازسازی شده است.
سبک معماری این بنا به شیوه آذری است. بنای تاریخی مذهبی مسجد کبود از آثار ارزشمند دوره قراقویونلو می باشد که به دستور جهانشاه که شهر تبریز را پایـتخت خود قرار داده بود و به ســــرکــــاری عزالدین قاپوچـی بنا گردیــده و با استنــــاد به کتــیبه برجسته ســـر درب به سال 870 ه.ق ساختمان آن به اتمام رسیده است

سلــطنت جهــانشاه از سال 839 ه.ق آغـاز و تا 872 ه.ق ادامـه داشت که وی به دست اوزون حسن از طایفه آق قویونلو کشته شد و اقتدار حـکومتی وی که از آسیای صغیر تا خلیج فارس و هــرات و ماوراالنهر گــسترده شده بـود برچیده شد.بنای اصـلی در مقام مـسجد مقـــبره، دارای صحـن وســیعی بـوده کــه در آن مجـــموعه ای از ســـاختمان ها از جمــله مدرســه و حمام و خــانقاه و کتابــخانه و... ساخته شده بود که متأسفانه آثاری از آنها به جا نمانده است.
محوطه باستانی مسجد کبود واقع در شمال شرق بنای مسجد کبود تبریز است. طول (شرقی- غربی) این محوطه 276 متر و عرض (شمالی- جنوبی) آن بطور متوسط 102 متر و مساحت آن 28290 مترمربع (حدود 3 هکتار) می باشد. این محوطه طی خاکبرداری های سال 1376 بوسیله شرکتهای طرف قرارداد شهرداری تبریز شکل گرفته و طی همان سال با شناسائی آثار گورستان هزاره اول ق.م و پس از بازدیدها، گمانه زنی ها و کاوش به عنوان یک محوطه باستانی دارای آثار بویژه دوره آهن با شاخص اسکلت هایی مدفون همراه با سفال های خاکستری و در مواردی نخودی و قرمز و اشیای فلزی شناخته شده است.

مسجد کبود

در شهریورماه 1377 نشانه هایی از آثار هزاره اول ق.م مشاهده گردیده است . پس از آن از سوي میراث فرهنگی آذربایجان شرقی در فاصله 80 متری شرق بنای مسجد کبود گمانه ای حفر و وجود تدفین متعلق به هزاره اول ق.م آشکارگردید.
سردرب اصلی این مسجد که با کاشی‌کاری‌های معرق تزئین شده‌است، کتیبه‌ای به خط رقاع دارد که به سال ۸۷۰ (قمری) نصب شده‌است. این کتیبه و دیگر کتیبه‌های سردرب مسجد به خط نعمت‌الله البواب خوشنویس مشهور سده نهم است و نظارت بر ساخت آن با عزالدین بن ملک قاپوچی بوده‌است.

شبستان بزرگ را از سه طرف رواق ها در بر گرفته و بر بالای آن گنبد دو پوشی به قطر تقریبی 17 متر قرارگرفته است. شبستان کوچک که در حکم مکانی خصوصی و مقبره سلطنتی در نظر گرفته شده بود ، در سمت جنوب بنا واقع شده و با قطعات سنگ مرمر ازاره بندی شده بود که آیات قرآنی به خط زیبای ثلث و به صورت برجسته زینت بخش قسمت فوقانی سنگ ها است. کاشیکاری آن صرفا" به رنگ لاجوردی و عمدتا" از قطعات شش ضلعی کار شده بود و تمام سطح سقف آن زرنگار ( نقاشی با آب طلا) و کف شبستان ها به احتمال قوی مرمرین بوده است. نقش و نگار نقاشی معرق مسجد شامل گره بندی های هندسی، گل و بوته اسلیمی و ختایی و کتیبه های مختلف که مجموعا" حکایت از زیبایی خارق العاده ای داشته است. آرامگاه جهانشاه و نزدیکان وی در انتهای شبستان کوچک در داخل سرداب بوده است.

زلزله مهیب سال 1193 ه.ق باعث ویرانی شهر تبریز و کشته شدن عده زیادی از مردم آن گشته و از مسجد کبود بجز سر درب و چندین جرز پایه بر جا نمی گذارد

مسیر دسترسی به مسجد کبود تبریز

آدرس: تبریز، خیابان امام خمینی، بین خیابان خاقانی و چهارراه منصور، جنب بوستان خاقانی

دسترسی با وسایل حمل و نقل عمومی

مترو: ایستگاه میدان ساعت در 650 متری مسجد کبود قرار دارد و کمی پیاده روی لازم است تا از این ایستگاه به مسجد برسید.

اتوبوس: از اتوبوس هایی استفاده کنید که در ایستگاه خاقانی توقف دارند. این ایستگاه در 500 متری مسجد کبود واقع شده است. ایستگاه بی آر تی مسجد کبود نیز دیگر ایستگاه نزدیک به این جاذبه محسوب می شود.
ساعت و هزینه بازدید از مسجد کبود تبریز

زمان بازدید: همه روزه از 08:00 تا 17:30

هزینه: 5000 تومان برای گردشگران ایرانی و 50000 تومان برای گردشگران خارجی

با ارژنگ24 تبریز را ببین.

1 اردیبهشت 1399 ۶۰

نمایش مجله های مشابه